Dom w Hiszpanii, firma w Polsce. Które prawo spadkowe zadziała?
Coraz więcej polskich rodzin ma majątek albo mieszka w kilku krajach. Unijne rozporządzenie spadkowe decyduje, czyje prawo podzieli Twój spadek, i często nie jest to prawo polskie.
Jedno prawo dla całego spadku
Od 17 sierpnia 2015 roku w niemal całej Unii Europejskiej obowiązuje rozporządzenie spadkowe nr 650/2012. Nie stosują go tylko Dania i Irlandia. Jego główna zasada jest prosta: cały spadek, bez względu na to, gdzie leży majątek, podlega jednemu prawu.
Decyduje miejsce, w którym naprawdę mieszkasz
Tym prawem jest co do zasady prawo państwa, w którym zmarły miał ostatnie zwykłe miejsce pobytu. Nie obywatelstwo i nie miejsce, gdzie stoi dom.
Przykład. Pan Andrzej, polski przedsiębiorca, przekazał firmę synowi i od kilku lat spędza większość roku w swoim domu w Hiszpanii. Jeśli tam ma centrum życia, jego spadek, łącznie z mieszkaniem w Krakowie i udziałami w polskiej spółce, może zostać podzielony według prawa hiszpańskiego. A ono zna inne zasady niż polskie.
Możesz wybrać prawo swojego obywatelstwa
Rozporządzenie daje ważne narzędzie: w testamencie możesz wybrać, że Twój spadek ma podlegać prawu państwa, którego jesteś obywatelem. Polak mieszkający w Hiszpanii czy Niemczech może więc zapisać, że dziedziczenie ma odbyć się według prawa polskiego. To jedno zdanie w testamencie, które oszczędza rodzinie wielu niespodzianek.
Europejskie poświadczenie spadkowe
Spadkobiercy mogą uzyskać europejskie poświadczenie spadkowe. To dokument, który potwierdza, kto dziedziczy, i jest uznawany w innych krajach UE. Dzięki niemu łatwiej przepisać na siebie nieruchomość czy dostać się do konta za granicą.
Podatki to osobna sprawa
Rozporządzenie nie reguluje podatków. Każde państwo stosuje własne zasady i może się zdarzyć, że podatek zechcą pobrać dwa kraje. W Polsce najbliższa rodzina, czyli małżonek, dzieci, wnuki, rodzice i rodzeństwo, może być zwolniona z podatku od spadku, ale tylko wtedy, gdy zgłosi nabycie do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy.
A Szwajcaria czy Wielka Brytania?
Kraje spoza Unii nie stosują rozporządzenia. Tam o właściwym prawie decydują ich własne przepisy i umowy międzynarodowe. Jeśli rodzina ma majątek na przykład w Szwajcarii, planowanie trzeba zrobić osobno dla każdego kraju.
Co z tego wynika dla Ciebie
- Jeśli mieszkasz lub planujesz emeryturę za granicą, sprawdź, które prawo obejmie Twój spadek.
- Rozważ wybór prawa polskiego w testamencie.
- Zrób listę majątku w każdym kraju i dokumentów, które będą potrzebne rodzinie.
- Policz podatki w każdym z państw, zanim zrobi to za Ciebie urząd.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej. Każda sytuacja rodzinna jest inna, dlatego konkretne decyzje warto podjąć po rozmowie ze specjalistą.